Spraakmemo of interview laten uittypen met AI: welke tools kunnen Nederlands

Eerst dit, de ingebouwde dictafoon van je iPhone

Veel mensen beginnen bij de Dictafoon-app op hun iPhone. Apple voegde in iOS 18 transcripties toe aan Dictafoon en Notities, maar Nederlands zat daar bij de start niet bij. Dat meldde iCulture toen de functie verscheen. Een Nederlandse opname blijft dan gewoon geluid. Kijk in je eigen toestel of jouw versie het inmiddels wel kan, maar reken er niet op. Je opname kun je wel als bestand delen en in een van de tools hieronder zetten.

Word, als je toch al Microsoft 365 hebt

Een tool die veel mensen al hebben zonder het te weten, is de transcriptiefunctie in Word voor het web. Je uploadt een bestand in wav, mp4, m4a of mp3 en Word maakt er een uitgeschreven tekst van, met sprekers die automatisch als spreker 1 en spreker 2 worden aangeduid. Volgens de uitleg van Microsoft wordt Nederlands ondersteund. Met een gewoon Microsoft 365-abonnement mag je tot 300 minuten per maand laten uitschrijven, met een Copilot-licentie veel meer.

Wat er met je geluid gebeurt, is hier duidelijk. Het bestand komt in de map Transcribed Files in je OneDrive te staan, en daar kun je het ook weer verwijderen. Voor een interview met iemand die niet in de cloud wil belanden, is dat goed om te weten. Voor je eigen spraakmemo’s vind ik dit de makkelijkste route, omdat je de tekst meteen in een document hebt staan.

Gemini, handig voor korte opnames

Je kunt ook een geluidsbestand in de Gemini-app zetten en vragen om het uit te typen. Gemini begrijpt Nederlands en kan meteen ook een samenvatting of een lijst met actiepunten maken. Er zitten wel grenzen aan. Volgens de helppagina van Gemini mag een bestand tot 100 MB zijn en is de totale lengte van audio in de gratis versie beperkt tot tien minuten. Met een abonnement op Google AI Pro of Ultra wordt dat drie uur.

Bij Gemini moet je extra opletten. Een taalmodel dat uittypt, kan zinnen gladstrijken of zelfs aanvullen, terwijl een echte transcriptiedienst letterlijk opschrijft wat er is gezegd. Voor een citaat in een artikel of een verslag dat klopt, wil je dat laatste. Vraag daarom expliciet om een letterlijke transcriptie en controleer de passages die je gaat gebruiken. Je opname valt verder onder je gewone Gemini-instellingen, dus als training aanstaat, kan je gesprek daarvoor worden gebruikt.

Whisper, als het geluid je computer niet mag verlaten

De veiligste keuze voor gevoelige opnames is een model dat op je eigen computer draait. Het bekendste is Whisper, een spraakmodel dat OpenAI als open bron vrijgaf. Volgens de projectpagina op GitHub herkent Whisper 99 talen, waaronder Nederlands, en mag iedereen het gebruiken onder een MIT-licentie. Het grootste model heeft ongeveer 10 GB videogeheugen nodig, de lichtere varianten draaien ook op een gewone laptop. Hoe groter het model, hoe beter het met Nederlands en met dialect omgaat.

Whisper zelf werkt via de opdrachtregel, en dat is niet voor iedereen. Daarom bestaan er programma’s die het in een gewone app verpakken, zoals MacWhisper voor de Mac. Het voordeel is groot. Er gaat niets naar een server, en een interview met een bron, een patiënt of een sollicitant blijft echt bij jou. Het nadeel is dat het op een oudere computer traag kan zijn en dat sprekerherkenning niet altijd standaard is ingebouwd.

Diensten die zich op Nederlands richten

Er zijn ook betaalde diensten die zich specifiek op Nederlandstalige transcriptie richten, zoals het Amsterdamse Amberscript. Zulke diensten bieden vaak naast een automatische transcriptie ook een versie die door een mens is nagekeken. Dat is interessant voor een onderzoek of een rechtszaak, waar elk woord moet kloppen. Lees bij zo’n dienst wel altijd waar de bestanden worden opgeslagen en hoe lang ze bewaard blijven.

Hoe nauwkeurig is het in het Nederlands

Eerlijk antwoord, het hangt meer van je opname af dan van de tool. Bij een heldere opname met één spreker dicht bij de microfoon halen de goede tools een tekst waarin je hooguit hier en daar een woord moet verbeteren. Het gaat mis bij achtergrondgeluid, mensen die door elkaar praten, zware accenten en vakjargon. Namen van personen, straten en bedrijven zijn bijna altijd een zwak punt. Die controleer je dus altijd, ook als de rest goed lijkt.

Een paar dingen helpen meer dan een andere tool kiezen.

• Leg je telefoon dicht bij degene die praat, niet midden op een grote tafel.
• Neem op in een rustige ruimte, zonder koffiemachine of muziek op de achtergrond.
• Noem aan het begin de namen van de sprekers, dan kun je de labels makkelijker aanpassen.
• Luister de passages die je letterlijk gaat citeren altijd terug.

Welke tool past bij jou

Voor je eigen spraakmemo’s en korte opnames werkt Word of Gemini prima, zeker als je al een van die abonnementen hebt. Voor interviews met mensen die erop rekenen dat hun woorden niet rondzwerven, kies ik zelf voor Whisper op je eigen computer. Het kost wat meer moeite om op te zetten, maar daarna hoef je niet meer na te denken over waar je geluid naartoe gaat. En maak je liever ondertitels bij een video, dan lees je in ons stuk over ondertitels maken met AI welke tools daar goed in zijn.