Sollicitatiebrief laten schrijven door AI: wat werkt en wat je zelf moet doen

Waar AI echt goed in is

Een chatbot als ChatGPT, Gemini, Copilot of Claude is sterk in het werk dat veel tijd kost maar weinig persoonlijkheid vraagt.

• De vacature uitpluizen. Plak de vacaturetekst erin en vraag welke drie eisen het zwaarst wegen en welke woorden steeds terugkomen. Dan weet je waar je brief over moet gaan.
• Een opbouw voorstellen. Een opening, een alinea over waarom deze baan, een alinea over wat je meebrengt, een slot. Dat skelet is een prima startpunt.
• Inkorten. Een brief van anderhalve pagina terugbrengen naar één pagina, zonder dat de kern verdwijnt.
• Taal en spelling. Fouten eruit halen en lange zinnen opknippen, zeker als Nederlands niet je eerste taal is.
• Toon afstemmen. Een startup vraagt een andere toon dan een gemeente. Vraag de chatbot je tekst iets formeler of juist losser te maken.

Wat al die taken gemeen hebben, is dat jij de inhoud levert en de chatbot hem ordent of oppoetst. Zo hoort het ook.

Wat je zelf moet doen

Het deel van de brief dat het verschil maakt, kan een chatbot niet schrijven, want hij weet het niet. Hij weet niet dat je ooit een kassasysteem invoerde terwijl de winkel openbleef, of dat je bij je vorige werkgever de klachtenafhandeling halveerde. Laat je hem toch zulke voorbeelden bedenken, dan verzint hij ze. Dat is het grootste risico van een AI-brief, want in het gesprek val je daar direct mee door de mand.

Schrijf dus zelf, in je eigen woorden en het liefst eerst slordig, deze drie dingen op.

• Waarom je precies bij dit bedrijf wilt werken, met iets wat je echt over ze weet.
• Twee of drie concrete situaties waarin je liet zien wat ze in de vacature vragen.
• Wat je wilt leren of bereiken in deze baan.

Geef die aantekeningen aan de chatbot met de vraag er een brief van maken, en zeg erbij dat hij niets mag toevoegen wat er niet in staat. Dan krijg je een brief die netjes is opgebouwd en toch van jou klinkt.

Waar een recruiter een AI-brief aan herkent

Recruiters lezen veel brieven, en een brief die alleen door een chatbot is gemaakt valt op door wat er niet in staat. Een paar kenmerken waar je zelf op kunt letten.

• Een opening die overal past. Zinnen als “Met veel enthousiasme reageer ik op uw vacature” kun je onder elke brief zetten.
• Grote woorden zonder bewijs. Gepassioneerd, resultaatgericht, een echte teamspeler. Zonder voorbeeld zeggen ze niets.
• De vacature in een andere volgorde. Als je brief vooral de eisen uit de advertentie herhaalt, ziet de lezer dat meteen.
• Alles even glad. Elke alinea ongeveer even lang, elke zin keurig, nergens een eigen formulering. Een echte brief heeft wat kantjes.
• Taal die niet bij je cv past. Een brief vol vakjargon naast een cv dat iets anders vertelt, wekt argwaan.

Lees je brief daarom hardop voor. Klinkt een zin als iets wat je nooit zou zeggen, herschrijf hem dan. Mijn ervaring is dat je na zo’n ronde vaak de helft van de bijvoeglijke naamwoorden kunt schrappen, en dat de brief daar alleen maar beter van wordt.

Welke gegevens je er niet in zet

Wat je in een chatbot typt, verlaat je computer. Bij gratis versies kan het ook gebruikt worden om het model te verbeteren, tenzij je dat in de instellingen uitzet. Bij ChatGPT vind je dat bijvoorbeeld onder gegevensbeheer. Haal daarom voor je iets plakt deze dingen weg.

• Je burgerservicenummer, geboortedatum en volledige adres.
• Je telefoonnummer en privémailadres. Die zet je er zelf weer in als de brief klaar is.
• Namen van oud-collega’s of referenties.
• Gegevens over je gezondheid, ook als je die wilt uitleggen in je brief. Dat stuk schrijf je beter helemaal zelf.
• Vertrouwelijke informatie van je huidige of vorige werkgever, zoals omzetcijfers of klantnamen.

Voor je cv geldt hetzelfde. In ons stuk over je cv herschrijven met AI lees je per onderdeel wat je eruit haalt voordat je het aan een chatbot geeft.

Een werkwijze die wel werkt

Kort samengevat ziet een goede aanpak er zo uit.

1. Laat de chatbot de vacature analyseren en de belangrijkste eisen op een rij zetten.
2. Schrijf zelf je motivatie en twee of drie voorbeelden in steekwoorden of slordige zinnen.
3. Laat de chatbot daar een brief van maken, met de opdracht niets te verzinnen.
4. Herschrijf de opening en het slot zelf.
5. Lees hardop, schrap de grote woorden en controleer elk feit.
6. Zet je contactgegevens erin en lees de brief nog één keer na op het scherm waarop je hem verstuurt.

En denk vooruit, want een brief die jij niet hebt geschreven, kun je in het gesprek ook niet verdedigen. Steeds meer bedrijven gebruiken zelf AI in de selectie, soms zelfs in het eerste gesprek. Hoe dat gaat, lees je in ons stuk over een sollicitatiegesprek met een AI-interviewer. Gebruik de chatbot dus als redacteur, niet als ghostwriter. Dan bespaar je tijd en blijft de brief van jou.