Gratis leren werken met AI in de bibliotheek: wat de cursussen bieden
Inhoudsopgave
Wat je op een bibliotheekworkshop leert
Een goed voorbeeld is de workshop AI voor beginners in Markelo, georganiseerd door Bibliotheek Twente en SeniorWeb Hengelo. Volgens Maarkelsnieuws kregen deelnemers daar uitleg over wat AI precies is, wat je ermee kunt en hoe je het veilig gebruikt. Ook werd gekeken naar handige AI-apps voor het dagelijks leven. De workshop duurde twee uur, was bedoeld voor volwassenen, en een laptop was niet nodig. Deelnemers moesten wel hun eigen telefoon meenemen.
Dat laatste is een slim detail. Wie op zijn eigen telefoon leert, gaat thuis verder met dezelfde app, dezelfde instellingen en hetzelfde account. Bij een cursus op een computer van de bibliotheek moet je dat thuis allemaal opnieuw uitvinden.
De meeste bibliotheekmiddagen zijn zo opgezet. Kort, praktisch en zonder voorkennis. Je leert er geen programmeren en geen geavanceerde trucs. Je leert wat een chatbot wel en niet kan, hoe je een vraag stelt, en waar je op let met je gegevens. Voor wie nog nooit een chatbot heeft geopend, is dat precies het goede begin.
Voor wie het bedoeld is
Bibliotheekworkshops over AI zijn vooral bedoeld voor mensen die niet vanzelf met nieuwe technologie meegaan. Een deel wordt samen met SeniorWeb gegeven, zoals in Markelo, en richt zich dus vooral op ouderen, maar zo een workshop staat vaak open voor iedere volwassene. Dat is ook nodig. We schreven eerder dat bijna de helft van de ouderen AI gebruikt, vaak zonder dat iemand ze heeft uitgelegd hoe het werkt of waar de valkuilen zitten.
Bibliotheken zien voor zichzelf een rol als gids op dit gebied. In een factsheet van Probiblio, de organisatie die bibliotheken in Noord- en Zuid-Holland ondersteunt, staat het nuchter. Bibliotheken hoeven geen AI-experts te zijn, maar kunnen wel helpen kansen en risico’s te duiden. Die factsheet gaat over het gesprek met scholen, maar het uitgangspunt geldt net zo goed voor de workshops voor volwassenen. De bibliotheek leert je niet een bepaald product gebruiken, maar kritisch kijken naar wat eruit komt.
Zo vind je een cursus bij jou in de buurt
Er is geen landelijke agenda van AI-workshops in bibliotheken. Elke bibliotheek organiseert het zelf, onder eigen namen. Zoeken gaat daarom het best zo.
- Kijk op de website van je eigen bibliotheek bij de agenda of activiteiten. Zoek op AI, ChatGPT, kunstmatige intelligentie of digitale vaardigheden.
- Vraag aan de balie of het Informatiepunt Digitale Overheid naar workshops die eraan komen. Die worden soms pas kort van tevoren aangekondigd en zitten snel vol.
- Kijk bij de afdeling van SeniorWeb in jouw regio. Zij geven vaak samen met de bibliotheek les, ook buiten de bibliotheek.
- Meld je op tijd aan. In Markelo was aanmelden verplicht en zat de eerste editie al snel vol.
Als er niets in de buurt is
Organiseert jouw bibliotheek niets, dan is de Nationale AI-Cursus een goed alternatief. Die is gratis en online, duurt ongeveer tweeënhalf uur en is verdeeld over negen korte hoofdstukken die je in je eigen tempo doorloopt. Cursusleider is Jim Stolze, die de cursus in 2018 bedacht. Onderwerpen zijn onder meer hoe een taalmodel werkt, hoe je een goede opdracht geeft en wat de Europese AI-verordening voor je betekent. Aan het eind krijg je een certificaat. Sinds 1 oktober 2026 valt de cursus onder Gotcha AI Certified.
Dat certificaat is niet alleen leuk voor jezelf. Sinds februari 2025 moeten organisaties die AI gebruiken ervoor zorgen dat hun medewerkers er voldoende van weten. Vraag je werkgever of deze cursus daarvoor telt, dan leer je iets en vink je meteen iets af.
Wat ons betreft is de beste aanpak een combinatie. Een middag in de bibliotheek om samen met anderen de eerste stappen op je eigen telefoon te zetten, en daarna in je eigen tempo verder online. Wie daarna wil weten met welke chatbot hij het best begint, vindt een vergelijking in ons stuk over beginnen met ChatGPT, Gemini of Copilot.
