AI gooit beroepen op de schop, zegt DNB: zo schat je in wat het met jou doet

Wat DNB precies heeft gemeten

DNB kijkt naar blootstelling: bij welke beroepen kan AI technisch gezien een groot deel van de taken beïnvloeden. Trek je de grens bij 40 procent van de taken, dan gaat het om ongeveer de helft van de werkenden. Vooral beroepen waarin je informatie verwerkt, analyseert of produceert scoren hoog, zoals softwareontwikkelaars, accountants en beleidsadviseurs. Schoonmakers en verzorgenden zijn grote groepen met een lage score.

Opvallend is wie het raakt. Hbo- en wo-opgeleiden vormen 62 procent van de werkenden in hoog blootgestelde beroepen, terwijl zij 45 procent van alle werkenden uitmaken. Accountant.nl pikte er meteen de eigen beroepsgroep uit,, en dat is begrijpelijk. De hoge scores zitten juist bij kenniswerk.

De maatstaf meet alleen het potentieel. Hij zegt niet of AI op jouw afdeling al wordt gebruikt en niet wat er met de werkgelegenheid gebeurt. DNB schrijft dat veel werkenden vooral zullen zien dat hun werk van inhoud verandert, zonder dat ze van beroep hoeven te wisselen. Per saldo noemt de bank het effect op banen onzeker, en in sommige beroepen kan de vraag zelfs toenemen.

Zo ga je het na voor je eigen werk

Een beroepsgemiddelde zegt weinig over jouw functie. Twee mensen met dezelfde titel kunnen heel verschillend werk doen. Je kunt de redenering achter de maatstaf wel zelf toepassen en zo schat je beter in wat er voor jou verandert. Dit is geen officiële test van DNB, maar het helpt wel om scherp te krijgen waar je staat.

1. Schrijf een gewone week uit in taken. Niet je functieomschrijving, maar wat je echt doet: offertes maken, klanten bellen, cijfers controleren, een overleg voorzitten. Mik op tien tot vijftien regels.
2. Vraag per taak of het vooral om informatie gaat. Lezen, samenvatten, schrijven, vergelijken en analyseren zijn het terrein waar AI sterk scoort. Fysiek werk, en werk waarbij je echt in de kamer moet zijn, veel minder.
3. Tel na. Komt meer dan de helft van je taken in die eerste groep terecht, dan zit je in het kwart dat DNB bedoelt, of je functie zit daar dichtbij. Bij zo’n 40 procent zit je in de bredere helft.
4. Kijk naar wie het eindresultaat controleert. Moet iemand jouw oordeel, handtekening of verantwoordelijkheid erop hebben, dan kan AI de taak wel versnellen, maar blijft jouw werk erbij nodig.

Probeer het daarna ook gewoon uit bij één taak die je vaak doet. Dan weet je sneller wat het echt scheelt dan via welk cijfer dan ook. Mag je dat op je werk niet zomaar, kijk dan eerst welke AI je op je werk mag gebruiken.

De vraag die daarna telt

Een hoge score zegt nog niet welke kant het opgaat. Volgens DNB hangt veel af van de keuze van werkgevers: zetten ze AI in om mensen te vervangen of om ze te ondersteunen. Dat maakt het een gesprek dat je kunt voeren. De bank vindt dat werkgevers werknemers vroeg moeten betrekken bij de keuze welke taken met AI worden gedaan en hoe de vrijgekomen tijd wordt besteed. Ook in cao’s kunnen afspraken worden gemaakt over om- en bijscholing.

Je takenlijst is een goede basis om dat aan te kaarten. Welke taken zou je zelf graag kwijt zijn, en wat ga je met die tijd doen? In ons stuk over wat je op je werk kunt regelen staan daar concrete punten voor, en wat je werkgever van je mag eisen staat in dit artikel over ontslag en AI.

Waar je wel alert op mag zijn

Helemaal zonder risico is het niet, en DNB verzwijgt dat ook niet. Twee punten springen eruit. Bedrijven kunnen krimpen door minder mensen aan te nemen, zonder iemand te ontslaan. Daardoor kan een verandering het eerst zichtbaar worden bij jongeren die beginnen. In de Verenigde Staten en Nederland zijn daarvoor eerste aanwijzingen gevonden bij sterk blootgestelde beroepen, al geven andere studies een minder eenduidig beeld en kan ook de conjunctuur meespelen.

Het tweede punt gaat over een overstap die je niet zelf kiest. Nederlands onderzoek dat DNB aanhaalt, vindt daarbij over vijf jaar een gemiddeld verlies van ongeveer 9 procent van een jaarinkomen, vooral door perioden zonder werk. Dat is niet gemeten aan AI, maar het laat zien waarom vroeg bewegen loont. Daar past ook een geruststellender cijfer bij: jaarlijks wisselt 17 procent van de werkenden van werkgever, en van de wisselaars ging tussen 2024 en 2025 ook 57 procent naar een andere bedrijfstak. Overstappen is dus al heel gewoon.

Wil je niet wachten tot je werkgever ermee komt, dan hoeft leren niets te kosten. De gratis cursussen in de bibliotheek zijn een laagdrempelig begin.