Nepjournalisten schreven 100 artikelen met ChatGPT: zo herken je AI-nepnieuws
Inhoudsopgave
Wat er precies gebeurde
OpenAI noemt de campagne Bogus Bylines, vrij vertaald verzonnen auteursnamen. Tussen juli 2025 en oktober 2026 verschenen onder zeven fictieve namen bijna honderd artikelen bij meer dan twaalf online nieuwsmedia. De makers deden zich voor als westerse journalisten. OpenAI koppelt de accounts aan Iran en heeft ze geblokkeerd, maar kon niet vaststellen wie de opdrachtgever was.
Belangrijk is wat het rapport niet zegt. Het is niet bewezen dat ChatGPT alle artikelen volledig schreef. De chatbot hielp bij onderdelen, zoals redigeren en het schrijven van pitches. De truc zat vooral in de combinatie van nette teksten, verzonnen identiteiten en de geloofwaardigheid van bestaande media. Een eerste gepubliceerd stuk opent de deur voor het tweede, en na een handvol publicaties lijkt een nepauteur een echte freelancer met een portfolio.
Dat vinden wij de echte les. AI maakt het niet mogelijk om te misleiden, dat kon altijd al. Het maakt het wel goedkoper, omdat je niet meer zelf goed Engels of Nederlands hoeft te schrijven om als ervaren journalist over te komen.
Signalen die een AI-tekst kunnen verraden
Er is geen enkel kenmerk waaraan je een AI-tekst met zekerheid herkent. Wel zijn er patronen die vaak samen voorkomen. Zie ze als reden om verder te kijken, niet als bewijs.
- Algemeen zonder details. De tekst klinkt vloeiend, maar noemt weinig concrete namen, plaatsen, data of cijfers die je kunt nagaan.
- Bronnen die je niet terugvindt. Er staat “volgens experts” of “onderzoek toont aan” zonder link of naam. Of er wordt een citaat gebruikt van iemand die je nergens anders tegenkomt.
- Overal dezelfde toon. Elke alinea is ongeveer even lang, eindigt met een afrondende zin en de conclusie herhaalt de inleiding.
- Geen eigen waarneming. Een journalist die ergens was, beschrijft wat hij zag of hoorde. Een tekst die alleen samenvat wat al bekend is, kan door iedereen of iets geschreven zijn.
Een AI-detector lijkt de makkelijke oplossing, maar die geven vaak foute uitslagen, zowel naar de ene als naar de andere kant. Waarom je zo’n score niet moet vertrouwen, lees je in ons stuk over hoe betrouwbaar een AI-detector is.
Zo check je een auteur in vijf minuten
Bij deze zaak was niet de tekst het probleem, maar de schrijver. Daarom werkt het beter om de persoon achter het artikel na te lopen. Dat kost weinig tijd.
- Zoek de naam los op. Een echte journalist heeft meestal meer sporen dan de artikelen zelf, zoals een LinkedIn-profiel met een geschiedenis van jaren, een vermelding bij een opleiding of een eigen site.
- Kijk naar de profielfoto. Zoek de foto omgekeerd op met Google Lens. Komt hij als stockfoto of op heel andere profielen terug, of lijkt hij gegenereerd, dan is dat een rood signaal. Voor dat laatste kun je de gratis tool van Google om AI-beelden te checken gebruiken.
- Bekijk het eerdere werk. Schrijft iemand opvallend vaak over hetzelfde politieke onderwerp, in steeds dezelfde richting en bij steeds andere kleine sites, dan is voorzichtigheid op zijn plaats.
- Let op het medium. Heeft de site een colofon met een hoofdredacteur en een adres? Is het artikel een opiniestuk of gastbijdrage? Juist die rubrieken zijn bij deze campagne gebruikt.
- Zoek het nieuws elders. Echt nieuws wordt meestal ook door andere media gebracht. Staat een opvallende claim maar op één plek, wacht dan even met delen.
Wat je zelf met deze kennis doet
Je hoeft niet achter elk artikel een nepjournalist te zoeken. Voor gewoon nieuws van bekende media is dat niet nodig. Het wordt pas belangrijk bij stukken die je boos of bang maken, die je wilt doorsturen of waarop je een beslissing baseert. Juist daar richten dit soort campagnes zich op.
Datzelfde geldt trouwens voor wat een chatbot je vertelt over echte mensen of gebeurtenissen. Ook daar loont het om de bron te controleren, zoals we beschreven bij de neptip die een AI aan de politie gaf. Wie het principe eenmaal doorheeft, gebruikt het overal. Eerst kijken wie iets zegt, dan pas wat er gezegd wordt.
