Zelf checken of een foto met AI is gemaakt: zo werkt de gratis tool van Google

Bright meldde dat Google zijn SynthID Detector wereldwijd voor iedereen openzet. Tot nu toe konden alleen journalisten en onderzoekers ermee werken. Hieronder lees je hoe je de tool gebruikt, wat hij herkent en waar hij blind voor is.

Wat SynthID eigenlijk is

SynthID is een onzichtbaar watermerk. Google stopt het sinds 2023 in afbeeldingen, video en audio die met zijn eigen AI worden gemaakt, zoals beelden uit Gemini. Je ziet of hoort er niets van, maar software kan het signaal terugvinden. Volgens Bright zijn er inmiddels meer dan 180 miljard afbeeldingen en video’s van zo’n watermerk voorzien.

Het nieuwe is dat andere bedrijven hetzelfde watermerk zijn gaan gebruiken. De detector herkent nu ook bestanden die met AI-tools van OpenAI, NVIDIA en het Zuid-Koreaanse Kakao zijn gemaakt. Apple komt daar volgens Google binnenkort bij. Daarmee dekt één controle een flink deel van de beeldgeneratoren die je in het dagelijks leven tegenkomt, zoals de beeldfuncties in Gemini en ChatGPT.

Zo gebruik je de detector

De tool staat op synthid.com. Het werkt in een paar stappen.

1. Ga naar de site en log in. Dat kan met een Google-, Apple- of OpenAI-account, meldt het techblog Tbreak.
2. Upload het bestand dat je wilt controleren. Foto’s in gangbare formaten zoals JPG, PNG, HEIC en WEBP gaan erin, net als video in MP4 of MOV en audio in MP3, WAV of M4A.
3. Wacht op de uitslag. Je krijgt een eenvoudig antwoord of er wel of geen SynthID-watermerk in zit.

Twee praktische punten. De site is voorlopig alleen in het Engels, al is de bediening zo kaal dat dat weinig uitmaakt. En je zit aan een daglimiet van ongeveer tien controles. Upload je steeds bijna hetzelfde bestand, dan kan die grens eerder bereikt zijn. Voor wie af en toe een twijfelfoto wil checken is dat ruim genoeg.

Wat je uploadt, gaat naar Google. Voor een foto van een overstroming uit een groepsapp is dat geen probleem, maar met privéfoto’s van je kinderen of vertrouwelijke opnames van je werk zou ik terughoudend zijn. Daar is de detector ook niet voor bedoeld.

Wat een “ja” betekent

Vindt de detector het watermerk, dan is het bestand gemaakt of bewerkt met een AI-tool die SynthID ondersteunt. Dat is een sterke aanwijzing, want het watermerk komt niet vanzelf in een gewone foto terecht. Let wel op het woord bewerkt. De detector maakt geen onderscheid tussen een plaatje dat volledig door AI is verzonnen en een echte foto waarin met AI een lucht is opgefleurd of een persoon is weggepoetst. Een “ja” betekent dus “hier zat AI aan”, niet per se “dit is nep”.

Waarom een “nee” weinig bewijst

Dit is het belangrijkste om te onthouden. Vindt de tool geen watermerk, dan weet je niet dat het bestand echt is. Je weet alleen dat het niet uit een dienst komt die SynthID gebruikt. Bright waarschuwt er ook voor de tool niet als magische AI-detector te zien. Meta en Microsoft gebruiken dit watermerk bijvoorbeeld niet, aldus Tbreak, en hetzelfde geldt voor veel open beeldmodellen die mensen op hun eigen computer draaien. Juist wie bewust nepbeeld maakt om mensen te misleiden, kiest eerder zo’n tool zonder watermerk.

Daarnaast kan het signaal zwakker worden als een bestand flink is aangepast. Denk aan een foto die is bijgesneden, opnieuw gecomprimeerd en drie keer is doorgestuurd. Het watermerk is gemaakt om gewone bewerkingen te overleven, maar na flinke aanpassingen is het lastiger terug te vinden.

Mijn advies is daarom om de detector te zien als één controle tussen meer. Een positieve uitslag is waardevol, een negatieve uitslag betekent dat je verder moet kijken.

Wat je verder kunt doen bij twijfel

• Zoek de bron. Waar kwam de foto of video als eerste online, en wie plaatste hem? Een omgekeerde zoekopdracht met Google Lens of een andere afbeeldingenzoeker brengt je vaak bij het origineel.
• Kijk of serieuze media het melden. Een spectaculair beeld van een echte gebeurtenis duikt meestal snel op bij een nieuwsorganisatie.
• Let op details. Handen, tekst op borden, schaduwen en achtergronden gaan bij AI-beeld nog geregeld mis, al wordt dat steeds lastiger te zien.
• Gebruik de controles die al in andere diensten zitten. Volgens Google kun je ook in Zoeken, in Gemini en in Chrome de herkomst van beeld nagaan, en die functies worden samen meer dan een miljoen keer per dag gebruikt.

Bij audio is extra voorzichtigheid op zijn plaats. Stemmen nadoen gaat inmiddels erg makkelijk, zoals we eerder beschreven in ons stuk over stem klonen met Gemini. Krijg je een spraakbericht van een bekende die met spoed om geld vraagt, bel dan zelf terug op het nummer dat je al had.

Waarom dit toch een stap vooruit is

Een watermerk dat alleen Google zelf kon uitlezen had voor jou weinig nut. Nu meerdere grote makers hetzelfde systeem gebruiken en iedereen gratis kan controleren, wordt het iets waar je in het dagelijks leven echt iets aan hebt. Het past ook bij de bredere beweging om AI-inhoud herkenbaar te maken. Europa eist dat ook van platforms, zoals je leest in ons stuk over AI-video’s herkennen op TikTok, en voor tekst speelt hetzelfde rond het watermerk op ChatGPT-tekst.

Zolang niet alle makers meedoen, blijft het werk voor een deel bij jou liggen. Maar een gratis check die in een halve minuut zegt of er een bekend AI-watermerk in een foto zit, is een prima eerste stap voordat je iets doorstuurt.