Gratis alternatieven voor Photoshop gebouwd met AI: wat ze nu al kunnen

Wat ArtCraft heeft uitgebracht

Het gaat om ArtCraft, een project van ontwikkelaar Brandon Thomas. Ars Technica beschrijft hoe hij afgelopen weekend zeven apps lanceerde die de bekende programma’s van Adobe nabootsen. Volgens Thomas schreef hij ze met Claude Opus 5.5, het model van Anthropic, als zogeheten clean-room vervangers. Dat betekent dat de werking is nagebouwd zonder de originele code van Adobe te gebruiken.

De zeven programma’s heten PhotoCraft (in de plaats van Photoshop), VectorCraft (Illustrator), FilmCraft (Premiere), LightCraft (Lightroom), EffectCraft (After Effects), DesignCraft (InDesign) en PdfCraft (Acrobat Pro). Ze draaien op Windows, macOS en Linux, en een deel werkt ook in de browser. Je vindt ze op de site van ArtCraft, de broncode staat openbaar op GitHub.

De makers zelf noemen het een vroege alfaversie. Op hun eigen overzicht staan alleen PhotoCraft en PdfCraft als early alpha, de andere vijf als in ontwikkeling. Thomas beloofde eerst dat de apps binnen een maand alles zouden kunnen wat Adobe kan. Een paar dagen later stelde hij dat bij en schreef hij dat het eerder maanden zou duren dan jaren. Ars Technica noemt de software ambitieus en gratis, maar nog lang niet af.

Wat PhotoCraft nu al kan

Kijk je naar de projectpagina van PhotoCraft, dan is de lijst indrukwekkend. Lagen en maskers, aanpassingslagen zoals Curven en Niveaus, laagstijlen met schaduw en gloed, tekst, vectorvormen en penselen. Selecteren kan met de bekende gereedschappen, maar ook automatisch met een functie die het onderwerp in een foto herkent. Volgens de makers draait die slimme selectie op je eigen computer, zonder cloud en zonder account.

Twee dingen springen eruit. PhotoCraft opent en bewaart echte PSD-bestanden, het formaat van Photoshop. En de menu’s en sneltoetsen staan waar je ze uit Photoshop kent. Wie jaren met Adobe heeft gewerkt, hoeft dus weinig opnieuw te leren. Dat is precies waar veel bestaande gratis alternatieven tekortschieten.

Een kanttekening hoort erbij. Dit is wat de makers op hun eigen pagina beloven. Reacties op Hacker News en andere forums wijzen op veel ontbrekende functies en fouten. Ik zou de lijst dus lezen als wat er in het programma zit, niet als wat er al foutloos werkt.

Wat er nog ontbreekt

De zwakke plekken zijn voorspelbaar voor software die zo snel is gebouwd.

• Stabiliteit. Een alfaversie loopt vast en bewaart soms niet wat je denkt. Werk je aan iets belangrijks, houd dan een kopie in je vertrouwde programma.
• Plug-ins en koppelingen. Veel professionals werken met uitbreidingen, lettertypebibliotheken en cloudopslag van Adobe. Die werken hier niet.
• Vertrouwen. De schrijver van Gizmodo raadt aan voorzichtig te zijn met het installeren van software die vooral door AI is geschreven. Dat vind ik terecht. Het is niet zo dat zulke code per definitie onveilig is, maar niemand heeft elke regel met de hand nagelopen.
• Juridische onzekerheid. Nabouwen hoe software werkt is volgens Ars Technica meestal toegestaan. Maar lijkt het uiterlijk te veel op dat van Adobe, dan kan het bedrijf daar bezwaar tegen maken. Adobe heeft voor zover bekend nog niet gereageerd.

Hoe het project betaald wordt, is ook goed om te weten. De apps zelf blijven gratis. ArtCraft wil geld verdienen met het eigen AI-beeldmodel, dat je in de apps kunt gebruiken naast modellen van andere partijen. Dat is optioneel. Je kunt de programma’s ook gewoon zonder dat model gebruiken.

Voor wie het nu al bruikbaar is

Mijn eerlijke inschatting is dat ArtCraft vooral interessant is voor nieuwsgierige hobbyisten en mensen die af en toe een foto bewerken en een vertrouwde Photoshop-indeling willen zonder abonnement. Voor een vakantiefoto bijsnijden, kleuren corrigeren of een tekst op een afbeelding zetten, kun je het gerust proberen. Doe dat wel met een kopie van je foto, niet met het origineel.

Ben je professional en lever je werk aan klanten, dan is het te vroeg. Een programma dat je klantbestand beschadigt, kost je meer dan een jaar abonnement. Volg het project, probeer het naast je huidige software en kijk over een paar maanden opnieuw.

Zoek je nu al een gratis programma dat zich bewezen heeft, dan zijn er bekende namen. GIMP en Krita voor fotobewerking en tekenen, Inkscape voor vectorwerk en DaVinci Resolve voor video bestaan al jaren en worden door veel mensen gebruikt. Ze werken alleen anders dan Adobe, en dat is precies het gat dat ArtCraft probeert te vullen. Wil je alleen even een achtergrond wegwerken, dan heb je zelfs geen volledig programma nodig. In ons overzicht van gratis tools om een achtergrond weg te halen lees je welke dat netjes doen.

Waarom dit groter is dan één project

Thomas is niet de eerste die met AI bestaande software nabouwt, maar wel een van de meest uitgesproken. Hij beweert op Reddit en Hacker News dat iedereen straks open versies van dure software kan maken. Dat is stevige taal, en de huidige staat van zijn apps laat zien dat het tussen een werkende demo en een betrouwbaar programma nog een lange weg is.

Tegelijk is het opvallend dat één ontwikkelaar met een AI-model in zo’n korte tijd iets kan neerzetten dat herkenbaar op Photoshop lijkt. Voor jou als gebruiker betekent dat vooral meer keuze. Ook bij kantoorsoftware zie je dat er een alternatief is voor wie niet vast wil zitten aan één groot bedrijf, zoals je leest in ons stuk over LibreOffice als alternatief voor Word. Of ArtCraft over een jaar nog bestaat en echt bruikbaar is, valt nu niet te zeggen. Proberen kost niets, zolang je je belangrijke werk er nog niet aan toevertrouwt.