Stripboek dankzij een AI-foutje: zo zet je AI in als hulp bij tekenen

Een maker met twee gevoelens

Het verhaal van Hekkelaan is geen reclame voor AI en ook geen aanklacht. Het laat zien hoe het in de praktijk vaak gaat. Illustratoren zagen opdrachten verdwijnen naar beeldgeneratoren, en tegelijk merken sommigen dat dezelfde technologie helpt om een groot project eindelijk af te krijgen. Een stripboek is veel werk. Honderden panelen, steeds dezelfde personages vanuit andere hoeken, achtergronden, inkleuren. Juist dat volume houdt veel tekenaars tegen.

In België is de stemming onder striptekenaars kritisch. Op een masterclass in het Stripmuseum in Brussel in mei 2026 bleek volgens Bruzz dat er meer weerstand tegen AI is dan makers die het actief gebruiken. Striptekenaar Wide Vercnocke noemde de beeldmodellen gevoed met gestolen werk. Wel zagen sommige kunstenaars voordelen bij bijkomend werk, zoals het schrijven van subsidieaanvragen.

Waar AI de tekenaar wel helpt

Wij denken dat het verschil zit in de vraag wie het beeld maakt. Laat je AI de tekening maken, dan krijg je een gemiddelde stijl die op duizenden andere plaatjes lijkt. Gebruik je AI als hulpmiddel rond je eigen tekenwerk, dan blijft de stijl van jou. Een paar toepassingen die makers noemen.

• Ideeën en verhaal. Een chatbot kan meedenken over een plot, dialogen inkorten of een scène van een andere kant bekijken. Het tekenen blijft van jou.
• Referentiebeeld. Een snelle schets van een pose, een straat of een lichtval om naar te kijken, zoals je vroeger een foto als voorbeeld gebruikte. Je tekent het daarna zelf na in je eigen lijn.
• Compositie testen. Laat een paar varianten van een pagina-indeling maken om te zien wat werkt, en kies dan zelf.
• Saai handwerk. Vlakken invullen, achtergronden vrijstaand maken of een scan opschonen. Hoe dat werkt bij foto’s, lees je in ons stuk over een achtergrond weghalen met AI.
• Tekst en letters. Spelling van ballonteksten nakijken of een vertaling voor een buitenlandse uitgave controleren.

Zo houd je je eigen stijl

Het grootste risico is niet dat AI slecht tekent, maar dat je werk langzaam naar het gemiddelde schuift. Dat zie je ook bij websites, die allemaal op elkaar gaan lijken als AI ze maakt. Bij illustraties is dat nog zichtbaarder. Deze gewoontes helpen.

1. Teken het eindbeeld altijd zelf. Gebruik gegenereerde beelden alleen als voorbeeld en zet ze nooit rechtstreeks in je boek.
2. Houd je eigen schetsboek als basis. Begin met je eigen potloodschets en laat AI hooguit varianten daarvan bekijken, niet andersom.
3. Werk met handgemaakte texturen. Illustratoren in het Bruzz-stuk merken dat AI daar slechter mee overweg kan. Dat maakt je werk herkenbaarder.
4. Vraag niet om de stijl van een ander. Prompts met de naam van een bekende tekenaar leveren een imitatie op, en dat wil je niet in je eigen boek.
5. Bewaar je tussenstappen. Schetsen, versies en bestanden laten later zien wat jij hebt gemaakt. Dat helpt ook als er vragen komen over rechten.

Wat het betekent voor rechten

Hier wordt het lastiger, en eerlijk gezegd is nog niet alles uitgekristalliseerd. In Europa beschermt het auteursrecht werk dat een eigen schepping van een mens is, met eigen creatieve keuzes. Een beeld dat je volledig door een generator laat maken, past daar slecht in. Teken je zelf en gebruik je AI alleen als hulpmiddel, dan zit de bescherming in jouw tekenwerk.

De andere kant van het verhaal is waar de modellen van geleerd hebben. Gil Bosmans van de Belgische beheersorganisatie voor letterkundige en grafische werken wees er in Bruzz op dat Amerikaanse AI-bedrijven het trainen op bestaand werk als fair use zien, terwijl het Europese auteursrecht die uitzondering zo niet kent. Daar lopen discussies en rechtszaken over, en de uitkomst is nog open.

Voor jou als maker betekent dat drie praktische dingen.

• Lees de voorwaarden van de tool die je gebruikt. Sommige aanbieders, zoals Adobe met Firefly, zeggen te trainen op beeld waarvoor ze rechten hebben. Anderen zijn daar vaag over.
• Vraag je uitgever of opdrachtgever hoe zij met AI-hulp omgaan. Steeds meer uitgevers willen weten of en hoe het is gebruikt.
• Wees open naar je lezers als AI een zichtbare rol speelde. Zeker in de stripwereld, waar de weerstand groot is, voorkomt dat een hoop gedoe.

Het verhaal van Hekkelaan laat zien dat AI en een eigen stem samen kunnen gaan, zolang de tekenaar zelf de pen vasthoudt. Wie dat principe bewaakt, kan de tijdwinst pakken zonder dat het boek op een stapel andere boeken gaat lijken.