Een huurcontract of offerte laten nalopen door AI: wat het kan en waar je oplet

Wat een chatbot goed doet met een contract

Het sterkste punt is structuur aanbrengen. Vraag om een overzicht van looptijd, opzegtermijn, betaalmomenten, boetes en verplichtingen, en je krijgt binnen een halve minuut een lijstje dat je anders zelf bij elkaar had moeten zoeken. Bij een huurcontract springen dan meteen de dingen eruit die ertoe doen, zoals de indexering van de huur, wie welk onderhoud betaalt en hoe lang je vastzit.

Een tweede sterk punt is vertalen naar gewone taal. Juridische formuleringen als “onverminderd het bepaalde in artikel 7” worden in een chatbot gewoon een zin die je snapt. Dat is ook handig bij een offerte. Een aannemer die schrijft dat “meerwerk wordt verrekend op basis van regie” bedoelt iets heel concreets, en een chatbot legt dat in twee zinnen uit.

Het derde punt vinden wij het nuttigst, namelijk vergelijken. Leg je twee offertes naast elkaar, dan zie je snel dat de ene de afvoer van puin wel meerekent en de andere niet, of dat de ene een vaste prijs noemt en de andere een richtprijs. Dat soort verschillen mis je makkelijk als je alleen naar het eindbedrag kijkt.

Zo stel je de vraag

De kwaliteit van het antwoord hangt sterk af van wat je vraagt. “Is dit contract goed?” levert een vaag en geruststellend antwoord op. Beter werkt een vraag die zegt wie je bent en wat je wilt weten. Bijvoorbeeld zo.

• “Ik ben de huurder. Zet alle verplichtingen voor mij op een rij, met het artikelnummer erbij.”
• “Welke bepalingen zijn ongebruikelijk of nadelig voor mij als consument? Citeer de zin letterlijk.”
• “Wat gebeurt er volgens dit contract als ik eerder wil stoppen?”
• “Vergelijk deze twee offertes op wat er wel en niet in de prijs zit.”

Dat laatste stukje, het artikelnummer of de letterlijke zin erbij vragen, is belangrijk. Dan kun je elk punt in het origineel terugzoeken. Doe dat ook echt, want daar zit het grootste risico.

Waar het fout gaat

Een chatbot vat samen, maar hij leest niet altijd alles even zorgvuldig. Bij lange pdf’s met bijlagen slaat hij soms een deel over, vooral als het document gescand is en de tekst uit een plaatje moet komen. Je krijgt dan een keurig overzicht dat toch een artikel mist. Vraag daarom aan het eind altijd “welke delen van het document heb je niet kunnen lezen?” en kijk zelf of de bijlagen zijn meegenomen.

Het tweede probleem is zelfverzekerdheid. Een chatbot kan stellig beweren dat een bepaling niet mag, terwijl dat in de Nederlandse situatie anders ligt. Huurrecht is een goed voorbeeld. Of een huurverhoging of servicekosten kloppen hangt af van het soort woning en de huurprijsgrens, en die regels veranderen. Een algemeen taalmodel weet dat niet altijd bij te houden en haalt ook weleens regels uit andere landen door elkaar. Wil je weten wat er voor jouw huurwoning geldt, kijk dan bij de Huurcommissie, die per onderwerp uitlegt wat mag en hoe je een geschil voorlegt.

Het derde probleem is dat een chatbot geen tegenpartij kent. Hij weet niet dat de verhuurder mondeling iets anders heeft beloofd, of dat de aannemer bekendstaat om meerwerk. Hij beoordeelt alleen de tekst die jij hem geeft. Dat is precies waarom wij zo’n controle zien als een voorbereiding op een gesprek, niet als een oordeel.

Wat je beter niet uploadt

Een huurcontract of offerte zit vol persoonsgegevens. Namen, adressen, soms een geboortedatum, een IBAN of een BSN als het om een huurtoeslagdossier gaat. Bij de gratis versies van de grote chatbots kunnen je gesprekken gebruikt worden om modellen te trainen, tenzij je dat uitzet. Hoe je dat bij elke dienst doet, lees je in ons stuk over voorkomen dat chatbots trainen met jouw gesprekken.

Maar ook met die instelling uit is het verstandig om gevoelige gegevens weg te laten. Dat kan simpel. Kopieer de tekst van het contract in plaats van de hele pdf te uploaden, en vervang namen, adres en rekeningnummer door iets als [huurder] en [adres]. De inhoud van de afspraken blijft dan intact, en dat is het enige wat de chatbot nodig heeft. Wat er verder met een geüpload bestand gebeurt, bespraken we eerder in een pdf laten samenvatten door een chatbot.

Gaat het om een contract van je werkgever, een zakelijke offerte of iets met geheimhouding erin, dan hoort het niet in een persoonlijk chatbotaccount. Veel bedrijven hebben daar eigen regels voor, en die gaan voor.

Welke chatbot je kiest

Voor dit soort werk maakt de keuze minder uit dan je zou denken. ChatGPT, Gemini en Claude kunnen alle drie een pdf lezen en samenvatten, ook in de gratis versie, al met grenzen aan de lengte en het aantal bestanden per dag. Bij een lang document met veel bijlagen merk je die grenzen het eerst. Een betaald abonnement leest dan meer pagina’s in één keer, maar voor een gewoon huurcontract of een offerte van een paar pagina’s is de gratis versie meestal genoeg.

Belangrijker dan welke chatbot is hoe je hem gebruikt. Ons advies is om een tweede ronde te doen in een nieuwe chat, met dezelfde tekst en een andere vraag. Komen er dan andere aandachtspunten boven, dan weet je dat je die zelf in het origineel moet nalezen.

Wanneer je toch naar een mens gaat

Een chatbot is een prima eerste lezer. Hij haalt de lastige artikelen naar boven en geeft je de juiste vragen voor de verhuurder of de aannemer. Maar zodra er veel geld op het spel staat, je al een conflict hebt of je moet beslissen of je tekent bij iets ongebruikelijks, is een gesprek met iemand die het vak kent de betere stap. Voor juridische vragen kun je gratis terecht bij het Juridisch Loket, en bij huurzaken bij de Huurcommissie. Neem je chatbotsamenvatting dan gerust mee. Dan hoeft niemand bij nul te beginnen, en weet je zelf al welke vragen je wilt stellen.