Tekst vertalen met AI: DeepL, ChatGPT of Google Translate naast elkaar

Drie tools, drie manieren van werken

Het grootste verschil zit niet in de kwaliteit, maar in hoe je ze gebruikt.

Google Translate is snel, gratis en kent veel talen, ook kleine. Je plakt tekst, je krijgt een vertaling. In de app kun je ook je camera op een bord of menukaart richten, of een gesprek laten tolken. Voor even snel snappen wat er staat is het nog steeds de makkelijkste keuze.

DeepL is een vertaaldienst van een Duits bedrijf uit Keulen en staat bekend om vertalingen die natuurlijker lopen, zeker tussen Europese talen. Je kunt op een woord klikken om alternatieven te zien en zo een vertaling bijsturen zonder alles opnieuw te doen. Ook hele documenten kun je erin zetten, waarbij de opmaak grotendeels blijft staan.

ChatGPT, en net zo goed Gemini, Copilot of Claude, is geen vertaaldienst maar een chatbot die heel goed kan vertalen. Het voordeel is dat je erbij kunt zeggen wat je wilt. Vertaal deze mail naar het Duits, formeel, voor een klant die we nog niet kennen. Of maak er Engels van dat een Amerikaan begrijpt, zonder Britse uitdrukkingen. Dat kan geen van de andere twee zo goed.

Waar het misgaat met Nederlandse tekst

Alle drie maken fouten, maar elk op een eigen manier. Wie weet waar het misgaat, controleert gerichter.

• Je en u. Een Nederlandse tekst die tussen je en u wisselt, of een Duitse vertaling die de lezer ineens tutoyeert, komt vaak voor. Bij een chatbot zeg je het er gewoon bij. Bij de vertaaldiensten moet je goed nalezen.
• Uitdrukkingen. “Dat is een makkie” of “ik zit er niet mee” worden soms letterlijk vertaald. DeepL en een chatbot gaan daar meestal beter mee om dan Google Translate, maar foutloos is het niet.
• Vakwoorden. Juridische en medische termen hebben vaak een vaste vertaling. Een tool kiest soms een woord dat klopt, maar in het vak anders heet.
• Verdwenen of toegevoegde zinnen. Dit is typisch iets van chatbots. Bij een lange tekst kan er een zin wegvallen, of maakt de chatbot iets vloeiender door er iets bij te zetten. Vertaaldiensten doen dat zelden, omdat ze zin voor zin werken.
• Eigennamen en getallen. Een productnaam die vertaald wordt, een datum die van volgorde wisselt of een komma die een punt wordt. Kijk altijd even naar de cijfers.

Een handige truc is terugvertalen. Laat de vertaling weer naar het Nederlands omzetten, liefst in een andere tool. Komt er iets anders uit dan je bedoelde, dan weet je waar je moet kijken.

Wat er met je tekst gebeurt

Dit is het deel waar de meeste mensen niet bij stilstaan. Alles wat je plakt, gaat naar de servers van het bedrijf achter de tool.

DeepL is daar duidelijk over in zijn privacyverklaring. Bij de gratis versie worden je teksten en vertalingen een beperkte tijd bewaard en gebruikt om de vertaalmodellen te trainen. Bij een betaald Pro-account worden ze alleen bewaard zolang dat nodig is voor de vertaling en niet gebruikt om de dienst te verbeteren.

Bij ChatGPT kunnen je gesprekken gebruikt worden om de modellen te verbeteren, tenzij je dat in de instellingen onder gegevensbeheer uitzet. Bij Google Translate geldt het algemene privacybeleid van Google. Hoe dan ook is de vuistregel simpel. Een contract, een medisch verslag, personeelsgegevens of iets wat onder geheimhouding valt, plak je niet in een gratis tool. In ons stuk over privé chatten met AI lees je hoe je een model op je eigen computer draait, zodat je tekst nergens heen gaat.

Welke tool voor welke klus

Na veel heen en weer vertalen kom ik op deze verdeling uit.

• Even snappen wat er staat, een buitenlandse website, een bord op vakantie, een korte mail. Google Translate, of de vertaalfunctie in je browser.
• Een tekst die er netjes uit moet zien, zoals een zakelijke mail of een brief. DeepL, en daarna zelf de woorden aanpassen die net niet goed voelen.
• Een tekst met een bepaalde toon of lezer, zoals een productomschrijving, een uitnodiging of een social post. Een chatbot, met duidelijke instructies over wie het leest en hoe het moet klinken.
• Een heel document met opmaak. DeepL, omdat je het bestand in één keer kunt vertalen.
• Iets officieels, een contract, een diploma, een tekst voor de rechter. Geen van de drie. Daarvoor heb je een beëdigd vertaler nodig.

Gesproken tekst is weer een ander verhaal. Wil je ondertitels in een andere taal bij een video, lees dan ons stuk over ondertitels maken met AI.

Zo haal je meer uit een chatbot als vertaler

Kies je voor ChatGPT of een andere chatbot, dan maakt je opdracht het verschil. Een paar dingen die je kunt meegeven.

• Voor wie de tekst is en hoe formeel hij moet zijn.
• Of het een letterlijke vertaling moet zijn of een vrije, die natuurlijk klinkt in de andere taal.
• Dat hij niets mag weglaten of toevoegen.
• Welke woorden onvertaald moeten blijven, zoals een merknaam of functietitel.
• Dat hij twijfelgevallen apart noemt in plaats van stilletjes een keuze te maken.

Mijn eigen gewoonte is een combinatie. DeepL voor de eerste versie, een chatbot om de toon goed te krijgen en dan zelf lezen alsof ik de ontvanger ben. Dat kost een paar minuten extra, maar je voorkomt die ene zin waar je Duitse klant om moet lachen.