Weekmenu en boodschappenlijst laten maken door AI: wat werkt en wat niet

Waarom een chatbot hier goed in is

Een weekmenu is een puzzel met veel kleine regels. Niet twee keer pasta, iets snels op woensdag omdat er dan sport is, de rest van de prei van maandag op donderdag opmaken. Precies dat soort combineren gaat een taalmodel makkelijk af. Je hoeft geen speciale app te installeren, de gratis versie van ChatGPT of Gemini is genoeg. Twijfel je welke van de twee je moet nemen, dan helpt ons overzicht van ChatGPT, Gemini en Copilot voor beginners.

Waar het misgaat, is bij een te korte vraag. “Maak een weekmenu” levert zeven gerechten op die je zelf ook had kunnen bedenken, met hoeveelheden voor een onbekend aantal mensen en een lijst die per recept is ingedeeld in plaats van per schap.

De opdracht die wel werkt

Geef de chatbot in één keer alles wat hij moet weten. Hieronder een voorbeeld dat je kunt aanpassen.

Maak een weekmenu voor maandag tot en met vrijdag voor twee volwassenen en twee kinderen van 6 en 9. Geen vis, één vegetarische avond, op woensdag maximaal twintig minuten koken. Hergebruik ingrediënten waar het kan, zodat er weinig overblijft. Geef daarna één boodschappenlijst, ingedeeld per afdeling van een Nederlandse supermarkt (groente en fruit, vlees, zuivel, brood, houdbaar, diepvries), met hoeveelheden in grammen of stuks. Zet bovenaan wat ik waarschijnlijk al in huis heb, zoals olie, zout en kruiden, zodat ik dat kan afstrepen.

Die laatste zin scheelt veel. Zonder die regel staat er elke week peper, olijfolie en bloem op je lijst. Het indelen per afdeling maakt het verschil tussen een lijst die je gebruikt en een lijst die je na drie keer heen en weer lopen wegstopt.

Daarna ga je in gesprek. Vind je de lasagne te bewerkelijk, vraag dan om een alternatief en laat de boodschappenlijst opnieuw maken. Ligt er nog een halve bloemkool in de koelkast, zeg dat erbij. Je kunt ook een foto van je koelkast of voorraadkast meesturen en vragen wat je daarmee kunt maken. Beide chatbots kunnen foto’s lezen, al zien ze lang niet alles wat achter de melk staat.

Waar je zelf moet controleren

Hier ligt de grens van wat je aan een chatbot overlaat. Een paar dingen gaan regelmatig mis.

• Hoeveelheden. De optelling op de lijst klopt niet altijd met de recepten. Drie recepten met elk een ui worden soms “1 ui” op de lijst, of juist een kilo rijst voor twee personen. Loop de lijst langs voordat je gaat.
• Allergieën en intoleranties. Een chatbot weet niet zeker wat er in een kant-en-klaar product zit. Hij kan een pesto voorstellen in een notenvrij menu, of een bouillonblokje waar gluten in zitten. Bij een allergie lees je altijd zelf het etiket in de winkel. Zie de lijst als hulpmiddel, niet als controle.
• Kooktijden. “Klaar in twintig minuten” is vaak optimistisch, zeker als er eerst nog iets gesneden moet worden.
• Producten die niet bestaan. Soms noemt de chatbot een merk of verpakking die je hier niet vindt. Vraag in dat geval om een gewoon alternatief.

Wil je dat het menu ook gezond in elkaar zit, vraag de chatbot dan om rekening te houden met de Schijf van Vijf. Kijk voor de echte richtlijnen wel op de site van het Voedingscentrum, want een chatbot vat die adviezen niet altijd juist samen.

Elke week opnieuw zonder alles te herhalen

Het mooiste is als je de voorkeuren van je gezin niet elke week opnieuw hoeft te typen. Daar zijn twee manieren voor.

De eerste is simpel. Bewaar je opdracht in een notitie op je telefoon en plak hem elke week in een nieuw gesprek, met een regel erbij over wat er deze week anders is. Dat werkt in elke chatbot en ook in de gratis versies.

De tweede is het geheugen of de projecten van de chatbot gebruiken. In ChatGPT kun je een project aanmaken met vaste instructies, en de chatbot kan via het geheugen onthouden dat je geen vis eet. Handig, maar bedenk wel dat je dan gegevens over je gezin bij het bedrijf achterlaat. Allergieën of een dieet om medische redenen zijn gezondheidsgegevens. Wil je dat niet, gebruik dan de eerste manier en houd het algemeen (“één persoon eet geen gluten”).

Gebruik je de gratis versie van Gemini, let dan op dat Google het gratis aanbod vanaf 9 oktober beperkt. In ons stuk over de gratis Gemini die beperkter wordt lees je wat er nog kan. Voor een weekmenu is het eenvoudigere model ruim voldoende.

Ons oordeel

Voor het bedenken van een menu en het opstellen van de lijst is een chatbot een echte tijdwinst. Je krijgt meer variatie dan wanneer je zelf om zes uur ’s avonds iets moet verzinnen, en het hergebruiken van restjes gaat beter dan je zou verwachten. De lijst blijft wel een eerste versie. Wie hem twee minuten naloopt op hoeveelheden en wie bij een allergie zelf de etiketten leest, heeft er elke week plezier van.