AI vond het grote PHP-lek dat sites platlegde: wat dat zegt over je veiligheid
Inhoudsopgave
Wat er gebeurde
Het gaat om twee lekken in de kern van PHP, die allebei een ernstscore van 9,2 op 10 kregen. Wie ze misbruikt, kan zonder in te loggen code uitvoeren op een webserver of stukken uit het geheugen van de server lezen, met daarin mogelijk wachtwoorden, inlogtokens en sleutels. TechCrunch meldt dat de Amerikaanse NSA zelfs adviseerde om een site offline te halen als die niet meteen bijgewerkt kon worden. Dat advies is in Nederland breed opgevolgd.
Volgens de NOS kwam rond vier uur ’s middags de beveiligingsupdate beschikbaar, waarna sites langzaam weer opstartten. DigiD en MijnOverheid waren dezelfde dag weer bereikbaar, maar overheid.nl en de site van Meld Misdaad Anoniem lagen ’s avonds nog plat. Ook overheidssites in België, Duitsland, Finland en Frankrijk gingen uit voorzorg offline. De PHP Foundation, het Nederlandse NCSC en het Amerikaanse CISA zeggen geen actief misbruik te hebben gezien.
Hoe AI dit lek boven water haalde
Het lek zat er al heel lang. Het beveiligingsbedrijf Wiz schrijft dat elke PHP-versie van het afgelopen decennium kwetsbaar is, terug tot versie 5.4. Het probleem zit in hoe PHP omgaat met een verzoek dat halverwege vastloopt omdat het geheugen op is. Er blijft dan een stukje interne rommel achter, en een volgend verzoek kan dat oppakken alsof het geldige data is. Wie dat precies goed timet, kan de server laten doen wat hij wil.
Dat klinkt eenvoudig, maar het bouwen van een werkende aanval was jarenlang bijna onmogelijk. Je moest meerdere fouten aan elkaar rijgen en de aanval aanpassen aan de geheugenindeling van elke server, steeds opnieuw testen en debuggen. Precies dat soort geduldwerk is waar de nieuwste AI-modellen goed in zijn. Wiz gebruikte Gemini 4 Argon, GPT-5.6 Sol en een eigen beveiligingsagent, en noemt de bijdrage van Gemini bij het vinden en uitwerken van het lek onmisbaar. In het onderzoeksverslag staat dat werkende aanvallen op WordPress, Drupal en Joomla met hulp van AI binnen uren klaar waren.
Wiz vat het zelf scherp samen. “With AI this is no longer a barrier”, schrijft het bedrijf over de complexiteit die eerder als bescherming diende. Een lek dat vroeger te ingewikkeld was om te misbruiken, wordt met AI ineens bruikbaar. En dat geldt voor de verdediger, maar net zo goed voor de aanvaller.
De tijdlijn, en waarom het toch misging
Wat dit verhaal leerzaam maakt, is dat de eerste signalen al twee jaar oud waren. De PHP Foundation schrijft daar opvallend open over.
| Wanneer | Wat er gebeurde |
|---|---|
| 2024 | Bij een externe audit vindt een PHP-ontwikkelaar de eerste tekenen van het geheugenprobleem. Een concrete aanval vindt niemand, en de fix blijft maanden hangen. |
| 11 augustus 2026 | Onderzoeker Ryan A van Calif, werkend in het programma Patch the Planet van OpenAI, meldt een aanval op afstand. OpenAI meldt dezelfde oorzaak onafhankelijk op dezelfde dag. |
| 24 augustus 2026 | Wiz meldt extra aanvalsroutes. |
| 20 oktober 2026 | De nummers van de lekken lekken uit op fora, met een verkeerde score. PHP vervroegt de release met een dag. |
| 21 oktober 2026 | De update verschijnt om 14.00 uur UTC, 16.00 uur Nederlandse tijd. Sites gaan uit voorzorg offline. |
De PHP Foundation erkent dat de vertraging na 2024 een structureel falen was. Er waren te weinig mensen met diepe kennis van de kern van PHP om de moeilijke keuze voor een oplossing te maken. Pas toen AI-ondersteunde onderzoekers lieten zien dat het lek echt te misbruiken was, kreeg het topprioriteit. De stichting zegt ook dat ze sinds 1 juli vijftien lekken heeft gepubliceerd en meer dan honderd meldingen kreeg die ongeldig, dubbel of niet te reproduceren waren. AI levert dus niet alleen echte vondsten op, maar ook een stroom ruis waar mensen doorheen moeten.
Dat patroon zagen we eerder deze maand al bij een hacker die AI-agents ruim honderd websites liet kraken. Het verschil is dat het hier goed afliep omdat de goeden eerder waren. Maar de marge was klein. Na het uitlekken van de lekcodes doken binnen een dag de eerste proefversies van aanvallen op, al zag de PHP Foundation bij de release nog geen exemplaar dat echt werkte.
Wat je zelf nu doet
Als gewone bezoeker van DigiD of je bank hoef je niets te doen. Er zijn geen aanwijzingen dat er gegevens zijn buitgemaakt, en je kunt het lek niet zelf dichten. Wel is dit het moment om extra kritisch te zijn op mails en sms’jes die verwijzen naar “het DigiD-lek” en je vragen om opnieuw in te loggen.
Heb je zelf een website, bijvoorbeeld een WordPress-blog of een kleine webwinkel, dan ligt het anders. WordPress liet volgens TechCrunch weten dat het lek niet in WordPress zelf zit, maar in de server eronder. Een update van je plug-ins helpt dus niet. Dit zijn de stappen die wel helpen.
- Kijk in het beheerpaneel van je hostingpartij welke PHP-versie je site gebruikt.
- De veilige versies zijn 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 en 8.2.35. Zit je op een oudere versie in die reeksen, werk dan bij of vraag je hoster wanneer dat gebeurt.
- Draait je site op PHP 8.1 of ouder, dan krijgt die geen updates meer. Dan is overstappen naar een nieuwere versie de enige echte oplossing.
De meeste grote hostingpartijen werken PHP automatisch bij, maar dat geldt niet voor elke goedkope of zelfbeheerde server. De NOS wijst erop dat juist kleine bedrijfssites en hobbysites vaak jaren achterlopen. Die worden de komende weken het doelwit, nu de details openbaar zijn en AI het aanpassen van een aanval makkelijker maakt dan ooit.
