Onderwerpen
Home / Artikelen

Deepfake van jezelf gevonden? Zo werkt het nieuwe meldloket van BREIN

Wie zijn eigen gezicht of stem tegenkomt in een video die hij nooit heeft gemaakt, staat er vaak alleen voor. Je moet zelf uitzoeken bij welk platform je aanklopt, welk formulier je invult en of iemand er ooit naar kijkt. Stichting BREIN wil dat voor een deel van die slachtoffers overnemen. De organisatie die in Nederland optreedt tegen piraterij opende deze week een online Deepfakeloket, meldde ID.nl op 3 november. Belangrijk om meteen te weten is dat het loket niet voor iedereen bedoeld is. Hieronder lees je wie er terechtkan, wat er met een melding gebeurt en waar je heen gaat als je niet in die groep valt.
Persoon bekijkt een video op een laptop aan een bureau
Foto: Brooke Cagle via Unsplash
Inhoudsopgave

Voor wie het loket bedoeld is

Het Deepfakeloket op de site van BREIN richt zich op artiesten, acteurs, stemacteurs, kunstenaars en andere makers van wie het gezicht, de stem of de artistieke identiteit zonder toestemming in een deepfake is gebruikt. Ook iemand die namens zo’n maker optreedt, zoals een manager of belangenorganisatie, mag een melding doen. Het loket wordt gesteund door onder meer de Kunstenbond, de acteursvakbond ACT en Platform Makers.

Die afbakening is logisch als je kijkt naar wat BREIN normaal doet. De stichting komt op voor makers en rechthebbenden en heeft ervaring met het offline halen van illegaal materiaal bij platforms. Een deepfake van een bekende stem of een bekend gezicht lijkt in die ogen op misbruik van iemands werk. Voor een gewone burger van wie een vervalste video rondgaat, geeft het loket geen ingang. Dat staat niet met zoveel woorden op de pagina, maar het formulier vraagt om een link naar origineel werk waaruit de gelijkenis blijkt. Daar heb je als maker iets aan, als particulier meestal niet.

De zaak die het loket in gang zette

De aanleiding was een zaak rond oud-nieuwslezer Philip Freriks. Zijn stem werd met AI nagebootst in YouTube-video’s die er niet goed uitzagen. Na een verzoek van BREIN haalde YouTube 45 van die video’s weg. Directeur Bastiaan van Ramshorst zegt in het bericht van ID.nl dat het aantal deepfakes toeneemt en dat slachtoffers ergens terecht moeten kunnen. Het doel is volgens hem dat makers niet zelf achter elke website en elk platform aan hoeven.

Dat laatste is de echte winst. Een platform reageert sneller op een organisatie die het al kent en die juridisch onderbouwd een verwijderverzoek stuurt, dan op een losse melding via de knop onder een video. Voor een maker die tientallen kopieën op verschillende kanalen vindt, scheelt dat veel uitzoekwerk.

Wat je invult en wat er daarna gebeurt

Het formulier is kort. Verplicht zijn je naam, je e-mailadres, een toelichting en een link naar de deepfake. Optioneel geef je een bedrijfsnaam, een telefoonnummer en een link naar een origineel werk waaruit blijkt dat het om jouw gezicht of stem gaat. BREIN schrijft dat het na ontvangst contact kan opnemen om de melding te verifiëren, om meer informatie te vragen en om een volmacht te regelen. Pas met die volmacht kan de stichting namens jou optreden.

Daarna beoordeelt BREIN of het materiaal onrechtmatig wordt gebruikt. Is dat zo, dan kan het de inhoud laten verwijderen of blokkeren en zo nodig verdere stappen zetten. Je persoonsgegevens worden volgens de pagina zes maanden bewaard.

Wat je zelf vooraf vastlegt, volgt uit dat formulier. Bewaar de precieze link naar elke video of post, niet alleen de naam van het kanaal. Verdwijnt een video voordat BREIN ernaar kijkt, dan helpt een schermopname met datum om te laten zien dat hij er stond. En zoek een duidelijk origineel op, een interview, een opname of een eigen kanaal, waarmee je de gelijkenis aantoont. Dat is precies het bewijs dat het formulier vraagt, dus hoe vollediger je dat aanlevert, hoe minder heen-en-weer er nodig is.

Geen maker? Hier kun je dan terecht

Ben je geen artiest of maker en kom je jezelf tegen in nepbeelden, dan heb je andere routes. Gaat het om seksueel getinte deepfakes en werkt een platform niet mee aan verwijdering, dan vraagt de Autoriteit Persoonsgegevens slachtoffers om zich daar te melden, schreef de NOS in juli 2025. De toezichthouder kan optreden als de privacywet wordt overtreden.

Voor praktische hulp is er de hulplijn van Offlimits, de opvolger van Helpwanted. Die helpt mensen bij onder meer foto’s en video’s die zonder toestemming online staan of zo zijn gemaakt dat ze op jou lijken, en bij nepprofielen. Contact is gratis en anoniem, via chat, mail of telefoon.

Begin daarnaast altijd bij het platform zelf. Bijna elk groot platform heeft een meldoptie voor misleidende of seksuele inhoud. Onder Europese regels moeten platforms meldingen van erkende meldpunten, zogeheten trusted flaggers, met voorrang behandelen, schreef de NOS. Wat Europa verder van platforms eist rond AI-beeld, lees je in ons stuk over AI-video’s op TikTok herkennen. En wie zich zorgen maakt over apps die nepnaaktbeelden maken, leest in ons artikel over de strengere App Store-regels wat Apple daartegen doet.

Wat dit loket nog niet oplost

Het Deepfakeloket is een nuttige stap, maar het blijft een ingang voor een beperkte groep. Het laat zien hoe de bescherming van gezicht en stem nu geregeld is in Nederland: wie werk heeft om te beschermen, kan aankloppen bij een organisatie die gewend is om platforms aan te spreken. Wie dat niet heeft, is aangewezen op privacyregels en de meldknoppen van platforms.

Dat kan veranderen. In juli 2025 riepen GroenLinks-PvdA, VVD, NSC en D66, samen een meerderheid in de Tweede Kamer, op om iedereen een vorm van auteursrecht op het eigen gezicht en de eigen stem te geven, naar Deens voorbeeld, meldde de NOS toen. Komt zo’n recht er, dan krijgt ook een gewone burger een steviger juridische basis om een deepfake weg te laten halen. Tot die tijd geldt: ben je maker, gebruik het loket van BREIN. Ben je dat niet, ga naar het platform, Offlimits of bij seksuele beelden de Autoriteit Persoonsgegevens.

Redactie Zendis

Lees meer over onze redactie en werkwijze.