Kantoorsoftware zonder AI: waarom LibreOffice daar bewust voor kiest
Inhoudsopgave
Wat LibreOffice precies heeft besloten
LibreOffice wordt gemaakt door The Document Foundation, een stichting zonder winstoogmerk. Bij de release van versie 26.8, eind augustus 2026, meldde de stichting al dat er geen generatieve AI in zit. Begin september volgde een uitgebreidere toelichting op het blog van The Document Foundation, met de veelzeggende titel “Yes, no AI is now a feature”. TechCrunch bracht het standpunt op 6 oktober onder de aandacht in een artikel over LibreOffice, en sindsdien gaat het rond.
De kern is dat LibreOffice AI niet principieel afwijst. Het pakket wordt volgens de stichting gebruikt door tientallen miljoenen mensen, onder meer op scholen, in ziekenhuizen, bij overheden en advocatenkantoren. Een AI-functie komt er pas in als die aan een reeks voorwaarden voldoet, en volgens de stichting is er op dit moment geen enkele koppeling die dat doet.
Die voorwaarden zijn helder geformuleerd. De gebruiker moet zelf kiezen waar het AI-model draait (op de eigen computer, op eigen servers of bij een dienst die hij zelf uitkiest). Geen enkel document mag de computer verlaten zonder dat de gebruiker daar bewust voor kiest. Er mag geen telemetrie in zitten, dus geen gebruiksgegevens die naar huis bellen. De functie mag niet afhankelijk zijn van één aanbieder, wat de makers een vorm van lock-in noemen. Wat de AI maakt, moet in het open ODF-formaat blijven. En het geheel moet volledig optioneel zijn, zodat een systeembeheerder het op duizenden werkplekken kan weglaten.
Waarom een gratis pakket hier anders over denkt
Het interessantste deel van de toelichting gaat niet over techniek maar over geld. Volgens The Document Foundation heeft een bedrijf dat abonnementen verkoopt een dubbel belang bij een AI-assistent. Het rechtvaardigt een hogere prijs, en het houdt documenten binnen de eigen cloud. LibreOffice heeft geen abonnementen en geen gegevens om te gelde te maken, en kan daarom wachten tot iets echt nuttig is. De stichting voegt er zelf aan toe dat haar dat niet wijzer maakt dan anderen.
Dat is een eerlijke analyse, en wij vinden hem overtuigend. Wie de afgelopen jaren AI-knoppen in steeds meer programma’s zag verschijnen, heeft zich vast weleens afgevraagd voor wie die er eigenlijk staan. Voor een deel van de gebruikers zijn ze handig. Voor wie met vertrouwelijke stukken werkt, zijn ze vooral een vraag. Waar gaat mijn tekst heen, en hoe lang blijft hij daar? Een zin uit de eerdere aankondiging vat het mooi samen. De enige garantie die een audit overleeft, is dat de gegevens de machine niet verlaten.
Toch AI gebruiken in LibreOffice
Geen AI in de standaardinstallatie betekent niet dat het helemaal niet kan. Via extensies kun je LibreOffice koppelen aan een taalmodel. Volgens de stichting verbinden de meeste van die extensies met een model dat lokaal draait, bijvoorbeeld via Ollama of LM Studio. Je document blijft dan op je eigen computer. Hoe dat werkt en wat je computer daarvoor nodig heeft, lees je in ons stuk over privé chatten met AI via een lokaal model.
Let wel op. Die extensies komen niet van The Document Foundation zelf maar van andere ontwikkelaars, en ze verschillen nogal in volwassenheid. De stichting raadt aan ze te beoordelen zoals je elk ander onderdeel van een derde partij beoordeelt. Kijk dus of er niet toch een clouddienst is ingesteld, en wat die partij met je tekst doet.
In een korte video laat LibreOffice zien wat er in versie 26.8 wel nieuw is, van een vernieuwde menubalk tot betere draaitabellen in Calc.
Wat je mist als je overstapt van Word met Copilot
Stel dat je Word met Copilot te veel vindt en overweegt over te stappen. Dan is het goed om te weten wat je opgeeft. In Word kun je Copilot vragen een lang document samen te vatten, een eerste versie van een tekst te schrijven of een alinea zakelijker te maken, zonder het programma te verlaten. In LibreOffice zit niets van dat alles standaard ingebouwd. Wil je toch hulp bij het schrijven, dan kopieer je een stuk tekst naar een losse chatbot, of je installeert een extensie met een lokaal model. Dat eerste is precies wat LibreOffice wil vermijden, want dan gaat je tekst alsnog de deur uit. Lees daarover ook wat er gebeurt als je een pdf laat samenvatten door een chatbot.
Daar staat tegenover dat LibreOffice een volwaardig kantoorpakket is. Je hebt een tekstverwerker (Writer), een rekenprogramma (Calc) en een presentatieprogramma (Impress), het is gratis en het werkt zonder internetverbinding. Word- en Excel-bestanden openen gaat in de meeste gevallen goed, al kan de opmaak bij ingewikkelde documenten afwijken. Proef dat eerst met je eigen bestanden voordat je de knoop doorhakt.
Voor wie is dit een goede keuze
LibreOffice zonder AI past bij je als je met gevoelige stukken werkt en zeker wilt weten dat er niets naar een server gaat, bijvoorbeeld als zzp’er met klantdossiers of als vrijwilliger met ledenlijsten. Het past ook bij wie AI gewoon niet nodig heeft voor een brief of een begroting, en liever een rustig scherm heeft.
Gebruik je AI juist dagelijks om teksten op te zetten of formules te laten bedenken, dan ga je de ingebouwde hulp missen. Een middenweg is ook mogelijk. Gebruik LibreOffice voor alles wat vertrouwelijk is, en een chatbot voor algemene klussen waarbij je geen persoonsgegevens deelt.
De stichting houdt de deur nadrukkelijk open. Lokale modellen worden snel beter en draaien steeds vaker op gewone hardware, schrijft ze. Komt er een oplossing die aan alle voorwaarden voldoet, dan wordt die serieus bekeken. Tot die tijd geldt wat de makers zelf zeggen, geen AI van welke soort dan ook in de standaardinstallatie. Voor een groeiende groep gebruikers is dat geen gemis maar precies de reden om te kiezen.
